حكيم ابوالقاسم فردوسى
393
متن كامل شاهنامه فردوسى (شرح ميترا مهرآبادى)
نامه نوشتن ارجاسپ ، گشتاسپ را پس همهء پهلوان چين بر اين كار ايستادند و دو تن را برگزيدند . يكى پهلوانى پير و جادوگر و گرگى ستيزنده به نام بيدرفش « 1 » بزرگ و ديگرى جادوگرى به نام نامخواست « 2 » بود كه دلش هرگز بجز تباهى نمىخواست . پس ارجاسپ نامهاى خوب و پسنديده به سوى آن شاه نامور و كيشپذير بنوشت . در آن نامه نوشت : به نام خداى گيهان ، آن شناسندهء آشكار و نهان ، نامهاى شاهوار به نزديك سالار سپاه ايران بنوشتم ، به سوى گشتاسپ پهلوان ، آن شاه زمين و كِى باآفرين و سزاوار تخت شاهى ، آن خداوند گيتى و نگهدار تخت شاهى ، پسر مهتر و برگزيدهء لهراسپشاه . و بدين سان ارجاسپ ، آن سالار پهلوانان چين و سوار و پهلوان برگزيده در اين نامهء خسروى ، آفرينى نيكو به نوشتهء پيغوى « 3 » نوشت كه : اى شهريار نامور گيتى ، اى فروزندهء تاج شاهنشاهان ، سرت سبز و تن و جانت درست باد و مباد آن دَم كه كمر كيانىات سست گردد . شنيدم كه راه تباهى در پيش گرفتهاى و با اين كار ، روز روشن مرا سياه كردى . [ شنيدم كه ] پير مهتر فريبى بيآمد و دلت را پر از بيم و ترس ساخت . از دوزخ و بهشت سخن گفت و هيچ شادىاى در دلت نگذاشت و تو او و كيش او را پذيرفتى و راه و آيينش را بيآراستى . آيين آن شاهان و بزرگان گيتى را كه پيش از اين بودند ، رها ساختى و آن كيش پهلوى « 4 » را تباه كردى . ليك چرا به پس و پيش خود
--> ( 1 ) - اين نام به صورت ويدرفش نيز ضبط شده است . ر . ك . يادگار زريران ، بند 4 در متون پهلوى ، ص 49 . ( 2 ) - نامخواست پسر هَزار بوده كه از اين رو او را نامخواست هزاران نيز ناميدهاند . ر . ك . 220 . Justi , Iranisches Namenbuch , p يادگار زريران ، بند 4 در متون پهلوى ، ص 49 . ( 3 ) - پيغو صورت غلط و مصحف واژهء يبغو يا جبغو است كه نام ولايتى از تركستان و نيز لقب حكام خلّخ بوده و به صورت غلط بيغو و پيغو نوشته و خوانده مىشود . لغتنامه دهخدا ، ماده پيغو . ( 4 ) - در اينجا مراد از كيش پهلوى قبل از زرتشت ، همان دين مزديسنان است كه با توجه به اصل و ريشهء مشترك ايرانيان و تورانيان ، طبعاً در هر دو سرزمين رواج داشته است . ليك در زمانى كه زرتشت دين خود را عرضه كرد ، دين قديم مزديسنان به انحرافاتى كشيده شده بود . اگر چه در كنار آن آيينهايى نظير ستارهپرستى و دين يهود نيز جايى در گرايش عقيدتى آن عصر داشت .